پکتین یکی از مهم‌ترین هیدروکلوئیدهای مورد استفاده در صنایع غذایی است که به‌طور طبیعی در دیواره سلولی میوه‌ها، به‌ویژه مرکبات و سیب، وجود دارد. این ماده به دلیل قابلیت ژل‌کنندگی، افزایش ویسکوزیته، ایجاد بافت و پایدارسازی، در طیف گسترده‌ای از محصولات غذایی و نوشیدنی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
در سال‌های گذشته، بازار پکتین عمدتاً با محصولاتی مانند مربا، مارمالاد، ژله و فرآورده‌های میوه‌ای شناخته می‌شد؛ اما بازار جهانی امروز بسیار گسترده‌تر شده است. کاهش مصرف شکر، رشد محصولات گیاهی، Clean Label، توسعه شیرینی‌های وگان، نوشیدنی‌های جدید و نیاز به ایجاد بافت‌های خاص باعث شده پکتین به یک ماده اولیه استراتژیک‌تر در فرمولاسیون محصولات غذایی تبدیل شود.
بر اساس یکی از گزارش‌های جدید بازار، ارزش بازار جهانی پکتین در سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۴۶ میلیارد دلار برآورد شده و پیش‌بینی می‌شود این رقم تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۱.۸۹ میلیارد دلار برسد؛ یعنی رشد مرکب سالانه حدود ۶.۶ درصد در فاصله ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰.
بازار جهانی پکتین در حال تغییر است
یکی از مهم‌ترین تغییرات بازار پکتین، حرکت از مصرف سنتی به سمت راهکارهای تخصصی فرمولاسیون است.
تولیدکنندگان بزرگ دیگر تنها یک پکتین عمومی برای فروش عرضه نمی‌کنند، بلکه انواع مختلف پکتین را متناسب با محصول نهایی، میزان قند، مقدار کلسیم، pH، شرایط فرآیند، نوع بافت و پایداری مورد انتظار توسعه می‌دهند.
برای مثال، در سبد محصولات Cargill، انواع HM، LMC و LMA برای کاربردهایی مانند مربا و اسپرد میوه‌ای، محصولات کم‌شکر، فیلینگ‌های نانوایی، لبنیات و محصولات گیاهی، نوشیدنی‌ها و شیرینی‌های قندی ارائه می‌شود.
این تغییر نشان می‌دهد که بازار پکتین در حال حرکت از فروش یک ماده اولیه به سمت فروش راهکار برای حل مسئله فرمولاسیون است.
مهم‌ترین تولیدکنندگان و بازیگران بازار پکتین
بازار جهانی پکتین تحت تأثیر چند شرکت بزرگ و تخصصی قرار دارد. از جمله نام‌های مهم این بازار می‌توان به Tate & Lyle، Cargill، Herbstreith & Fox و DSM-firmenich/Andre Pectin اشاره کرد.
در کنار این شرکت‌ها، تولیدکنندگان دیگری مانند Ceamsa، Silvateam، Ingredion و تعدادی از تولیدکنندگان چینی و اروپایی نیز در بازار جهانی فعالیت دارند.
اما در سال‌های اخیر ساختار این بازار نیز مانند بسیاری از بازارهای مواد اولیه غذایی دستخوش تغییر شده است.
CP Kelco دیگر یک شرکت مستقل نیست
یکی از مهم‌ترین تغییراتی که باید در اطلاعات قدیمی بازار پکتین اصلاح شود، وضعیت CP Kelco است.
در ۱۵ نوامبر ۲۰۲۴، شرکت Tate & Lyle خرید CP Kelco را تکمیل کرد. CP Kelco یکی از تولیدکنندگان مهم پکتین، صمغ‌های تخصصی و سایر مواد اولیه با منشأ طبیعی بود و این معامله باعث شد سبد Tate & Lyle در حوزه بافت‌دهنده‌ها و مواد اولیه تخصصی صنعت غذا توسعه پیدا کند.
بنابراین در محتوای قدیمی که CP Kelco را به‌عنوان یک شرکت مستقل معرفی می‌کند، این بخش نیازمند اصلاح است.
اهمیت این معامله فقط در تغییر نام مالک نیست. Tate & Lyle با ترکیب محصولات خود در زمینه شیرین‌کننده‌ها، نشاسته‌های تخصصی و فیبرها با پکتین و صمغ‌های تخصصی CP Kelco، مجموعه گسترده‌تری از راهکارهای فرمولاسیون را در اختیار صنایع غذایی قرار داده است.
برای بازار ایران، این تغییر اهمیت دارد؛ زیرا ممکن است نام تجاری یا ساختار عرضه یک ماده اولیه در بازار تغییر کند، در حالی که کارخانه تولیدکننده، مشخصات فنی و سابقه محصول همچنان ادامه داشته باشد.
Cargill؛ تمرکز بر پکتین‌های تخصصی و محصولات کم‌شکر
Cargill یکی از بازیگران مهم بازار جهانی پکتین است و محصولات پکتین خود را با نام UniPECTINE® عرضه می‌کند.
این شرکت پکتین‌های خود را عمدتاً از پوست مرکبات و تفاله سیب تأمین می‌کند و در سبد خود انواع مختلفی از پکتین‌های HM، LMC و LMA دارد.
یکی از جهت‌گیری‌های مهم Cargill، توسعه پکتین برای محصولات کم‌شکر و با درصد بالاتر میوه است.
برای نمونه، UniPECTINE LMCPlus برای محصولاتی مانند مربا، ژله، اسپردهای میوه‌ای و فیلینگ‌های نانوایی طراحی شده است تا در شرایط کاهش قند، عملکرد ژل و بافت مناسب‌تری ایجاد کند.
این موضوع نشان‌دهنده یکی از مهم‌ترین روندهای آینده بازار پکتین است:
پکتین باید بتواند بخشی از چالش‌های ناشی از کاهش شکر در فرمولاسیون را جبران کند.
Herbstreith & Fox؛ یکی از تولیدکنندگان تخصصی پکتین
شرکت آلمانی Herbstreith & Fox از تولیدکنندگان تخصصی و شناخته‌شده پکتین است و تمرکز ویژه‌ای بر توسعه انواع پکتین برای کاربردهای مختلف دارد.
این شرکت پکتین‌های خود را عمدتاً از سیب و مرکبات تولید می‌کند و سبد محصولات آن شامل پکتین‌های Classic، Amid، Instant و Combi است.
پکتین‌های H&F در محصولاتی مانند:
- مربا و مارمالاد
- ژله و اسپرد میوه‌ای
- فیلینگ‌های میوه‌ای
- محصولات لبنی
- محصولات گیاهی
- نوشیدنی‌ها
- شیرینی‌های ژله‌ای و Gummies
- فیلینگ‌های مقاوم به پخت
کاربرد دارند.
یکی از جهت‌گیری‌های قابل توجه این شرکت نیز توسعه کاربرد پکتین در محصولات کم‌شکر و بدون شکر و همچنین جایگزینی یا کاهش استفاده از برخی بافت‌دهنده‌های دیگر است.
DSM-firmenich و Andre Pectin
یکی دیگر از تغییرات مهم سال‌های اخیر در صنعت پکتین، افزایش سهم DSM-firmenich در شرکت Yantai DSM Andre Pectin است.
DSM-firmenich در آوریل ۲۰۲۵ اعلام کرد که با خرید ۱۵.۵ درصد دیگر از سهام Andre Pectin، میزان مالکیت خود را از ۷۵ درصد به ۹۰.۵ درصد افزایش داده است. ۹.۵ درصد باقی‌مانده همچنان در اختیار Rich Spring Holdings Limited قرار دارد.
این اتفاق نیز نشان می‌دهد که بازار پکتین فقط از طریق توسعه محصولات در حال تغییر نیست؛ بلکه مالکیت شرکت‌ها، ادغام‌ها و سرمایه‌گذاری‌های استراتژیک نیز در حال بازآرایی است.
برای خریداران مواد اولیه در ایران، دنبال کردن این تغییرات اهمیت دارد؛ زیرا تغییر مالکیت شرکت‌ها می‌تواند در آینده روی شبکه توزیع، نمایندگی‌ها، نام تجاری، مسیر تأمین و سبد محصولات موجود در بازار تأثیر بگذارد.
مهم‌ترین ترندهای بازار پکتین تا سال ۲۰۳۰
۱. کاهش مصرف شکر
یکی از مهم‌ترین محرک‌های رشد بازار پکتین، توسعه محصولات کم‌شکر است.
کاهش شکر در محصول فقط به معنای کم کردن یک ماده اولیه نیست. شکر در بسیاری از محصولات، علاوه بر شیرین‌کنندگی، روی بافت، فعالیت آبی، ژل‌شدن، ماندگاری و احساس دهانی نیز اثر دارد.
به همین دلیل، تولید محصول کم‌شکر می‌تواند نیازمند بازطراحی سیستم بافت‌دهنده باشد.
پکتین‌های LMC و LMA در این بخش اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند و تولیدکنندگان بزرگ نیز محصولات تخصصی برای فرمولاسیون‌های کم‌شکر توسعه داده‌اند.
۲. رشد محصولات گیاهی و وگان
پکتین به دلیل منشأ گیاهی خود، گزینه جذابی برای توسعه محصولات وگان است.
این موضوع به‌خصوص در صنعت شیرینی‌های ژله‌ای اهمیت پیدا کرده است. برخی انواع پکتین می‌توانند در محصولاتی که پیش‌تر با ژلاتین تولید می‌شدند، مورد استفاده قرار گیرند.
Herbstreith & Fox نیز استفاده از پکتین سیب و مرکبات را در Gummies و شیرینی‌های وگان مورد توجه قرار داده است.
بنابراین رشد بازار محصولات گیاهی می‌تواند یکی از محرک‌های تقاضای پکتین در سال‌های آینده باشد.
۳. Clean Label
مصرف‌کنندگان بیش از گذشته به منشأ مواد اولیه و سادگی برچسب محصول توجه می‌کنند.
پکتین به دلیل منشأ طبیعی خود از سیب و مرکبات، از نظر بازاریابی و فرمولاسیون برای بسیاری از محصولات با موقعیت Clean Label جذاب است.
Cargill نیز پکتین را در ارتباط با روندهایی مانند sugar reduction، plant-based، label-friendly و sustainability معرفی می‌کند. این شرکت همچنین گزارش کرده است که تعداد محصولات غذایی و نوشیدنی جدید حاوی پکتین در اروپا بین سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ حدود ۶.۱ درصد افزایش داشته است.
۴. توسعه کاربرد پکتین در محصولات لبنی و گیاهی
پکتین دیگر فقط ماده اولیه مربا و ژله نیست.
امروزه از انواع مختلف پکتین در:
- ماست و محصولات تخمیری
- نوشیدنی‌های اسیدی لبنی
- محصولات گیاهی جایگزین لبنیات
- دسرها
- فیلینگ‌های میوه‌ای مورد استفاده در لبنیات
- بستنی و محصولات مشابه
استفاده می‌شود.
در این کاربردها، پکتین می‌تواند در ایجاد ویسکوزیته، پایداری پروتئین، کنترل بافت و کاهش سینرزیس نقش داشته باشد.
۵. افزایش اهمیت پکتین در فیلینگ‌های نانوایی
یکی دیگر از حوزه‌های مهم رشد، فیلینگ‌های میوه‌ای مورد استفاده در صنایع نانوایی و شیرینی است.
در این محصولات، پکتین باید بتواند علاوه بر ایجاد بافت مناسب، در برابر فرآیند پخت نیز عملکرد قابل قبولی داشته باشد.
Herbstreith & Fox برای این کاربرد، پکتین‌های اختصاصی برای فیلینگ‌های میوه‌ای Bake-Stable معرفی کرده است که به حفظ شکل و کاهش مشکلات ناشی از ذوب یا جوشیدن فیلینگ در زمان پخت کمک می‌کنند.
این موضوع برای صنایع غذایی ایران نیز اهمیت دارد؛ زیرا توسعه فیلینگ‌های صنعتی، محصولات قنادی و نانوایی صنعتی می‌تواند تقاضا برای پکتین‌های تخصصی را افزایش دهد.
۶. حرکت از «ماده اولیه» به «راهکار فرمولاسیون»
یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های بازار امروز با چند سال قبل، تغییر نگاه تولیدکنندگان بزرگ است.
شرکت‌های بین‌المللی دیگر صرفاً نمی‌گویند:
«ما پکتین می‌فروشیم.»
بلکه تلاش می‌کنند مشخص کنند:
«برای این محصول، این میزان قند، این pH، این فرآیند تولید و این بافت نهایی، چه نوع پکتینی مناسب است؟»
به همین دلیل، در بازار جهانی، خدمات Application Development، نمونه‌سازی، تست فرمولاسیون و پشتیبانی فنی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
برای خریداران ایرانی نیز این موضوع اهمیت دارد؛ زیرا انتخاب پکتین صرفاً بر اساس نام ماده یا قیمت هر کیلوگرم، همیشه به معنی انتخاب اقتصادی‌تر نیست.
هزینه واقعی پکتین باید بر اساس عملکرد آن در فرمولاسیون و Cost-in-Use ارزیابی شود.
وضعیت بازار پکتین در ایران
بازار ایران از نظر مصرف پکتین با بازارهای بزرگ جهانی قابل مقایسه نیست، اما چند حوزه می‌توانند در آینده تقاضای قابل توجهی ایجاد کنند.
مهم‌ترین کاربردهای فعلی و بالقوه پکتین در ایران عبارت‌اند از:
- مربا و مارمالاد
- ژله و دسر
- محصولات میوه‌ای
- فیلینگ‌های قنادی و نانوایی
- شیرینی‌های ژله‌ای و Gummies
- محصولات لبنی
- نوشیدنی‌های میوه‌ای و اسیدی
- محصولات گیاهی و جایگزین لبنیات
در ایران، علاوه بر قیمت، دسترسی پایدار به ماده اولیه، اصالت محصول، یکنواختی کیفیت و قابلیت تأمین مستمر اهمیت زیادی دارد.
این موضوع در مورد پکتین اهمیت بیشتری دارد، زیرا دو پکتین با نام مشابه الزاماً عملکرد یکسانی در فرمولاسیون ندارند.
در خرید پکتین باید حداقل مواردی مانند نوع پکتین، Degree of Esterification، شرایط ژل‌شدن، میزان قند، pH، کلسیم، سرعت ست‌شدن، قدرت ژل و کاربرد نهایی بررسی شود.
چالش تأمین پکتین در ایران
بخش قابل توجهی از مواد اولیه تخصصی صنعت غذا در ایران به واردات وابسته است و پکتین نیز از این قاعده مستثنی نیست.
بنابراین تغییرات جهانی در مالکیت شرکت‌ها، محدودیت‌های تجاری، هزینه حمل‌ونقل، نرخ ارز، دسترسی به برندهای اصلی و تغییر مسیرهای تأمین می‌تواند مستقیماً روی بازار ایران اثر بگذارد.
به همین دلیل، برای کارخانه‌های غذایی، شناخت تولیدکننده واقعی، برند، کشور مبدأ، مشخصات فنی و سابقه تأمین‌کننده اهمیت بیشتری از گذشته پیدا کرده است.
در چنین بازاری، داشتن چند گزینه تأمین برای یک ماده اولیه تخصصی می‌تواند بخشی از ریسک زنجیره تأمین را کاهش دهد.
چشم‌انداز بازار پکتین تا ۲۰۳۰
چشم‌انداز بازار پکتین تا سال ۲۰۳۰ را می‌توان در چند جهت اصلی خلاصه کرد.
نخست، انتظار می‌رود تقاضا برای پکتین در محصولاتی که با روندهای کاهش قند، Clean Label، گیاهی و طبیعی همسو هستند، ادامه پیدا کند.
دوم، توسعه کاربردهای جدید باعث می‌شود سهم پکتین در محصولاتی فراتر از مربا و ژله افزایش پیدا کند.
سوم، رقابت تولیدکنندگان بزرگ احتمالاً بیش از گذشته بر سر راهکارهای تخصصی، عملکرد محصول و خدمات فنی خواهد بود.
چهارم، تأمین پایدار مواد اولیه و استفاده از منابعی مانند پوست مرکبات و تفاله سیب می‌تواند اهمیت بیشتری پیدا کند؛ زیرا تولیدکنندگان پکتین علاوه بر عملکرد فنی، تحت فشار بازار برای بهبود پایداری زنجیره تأمین نیز قرار دارند. Cargill و Herbstreith & Fox هر دو بر منشأ گیاهی و استفاده از مرکبات و سیب در تولید پکتین تأکید دارند.
برآوردهای موجود نیز از ادامه رشد بازار جهانی تا سال ۲۰۳۰ حکایت دارند، هرچند اندازه دقیق بازار در گزارش‌های مختلف متفاوت است و باید اعداد پیش‌بینی‌شده را به‌عنوان برآورد بازار در نظر گرفت، نه یک رقم قطعی. یکی از گزارش‌های جدید، رشد بازار از ۱.۴۶ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۶ به ۱.۸۹ میلیارد دلار در سال ۲۰۳۰ را پیش‌بینی کرده است.
جمع‌بندی
بازار پکتین در حال ورود به مرحله‌ای است که در آن تخصص فرمولاسیون و عملکرد محصول اهمیت بیشتری از فروش یک پکتین عمومی پیدا می‌کند.
کاهش قند، رشد محصولات گیاهی، Clean Label، توسعه Gummies و فیلینگ‌های تخصصی، محصولات لبنی و نوشیدنی‌ها از مهم‌ترین روندهایی هستند که می‌توانند تقاضای پکتین را تا سال ۲۰۳۰ تحت تأثیر قرار دهند.
همزمان، ساختار شرکت‌های بزرگ این صنعت نیز در حال تغییر است. خرید CP Kelco توسط Tate & Lyle در سال ۲۰۲۴ و افزایش مالکیت DSM-firmenich در Andre Pectin در سال ۲۰۲۵ نمونه‌هایی از این تغییرات هستند.
برای بازار ایران، بنابراین فقط شناخت نام «پکتین» کافی نیست. شناخت نوع پکتین، تولیدکننده، کاربرد، مشخصات فنی، مسیر تأمین و ریسک‌های زنجیره تأمین برای انتخاب ماده اولیه مناسب اهمیت دارد.
برای مشاهده آگهی های فروش پکتین در سایت فودیار کلیک نمایید.